O życiu.

To już piąta książka Oates, po którą sięgnęłam (wcześniej były: Córka grabarza, Mama odeszła, Moja siostra, moja miłość i Blondynka). Są trudne, często nawet męczące pod względem formy, ale zapadające w pamięć i ważne. I każda inna, choć wszystkie mają coś wspólnego – łatwo je rozpoznać na tle całej literatury amerykańskiej.

Społeczeństwo popaprańców

Joyce Carol Oates, Moja siostra, moja miłość. Intymna historia Skylera Rampike'a

Wydawnictwo Rebis

To moje drugie spotkanie ze znaną i docenianą amerykańską autorką; drugi obraz amerykańskiego społeczeństwa, tym razem współczesnego – jakże inny od przedstawionego w Córce grabarza. Nie tyle przygnębiający, co wstrząsający – chyba że niedowierzanie pozwoli nam nabrać dystansu i złagodzi lekturę. Bo to raczej karykatura niż portret. Tylko jakoś ciężko się śmiać.

Nie-widzę-cię

Joyce Carol Oates, Córka grabarza

Wydawnictwo Rebis

Joyce Carol Oates (ur. 1938) to współczesna amerykańska pisarka, eseistka i poetka, od lat wymieniana jako kandydatka do literackiej Nagrody Nobla. Napisała takie powieści, jak Oni (1969), Amerykańskie apetyty (1989), Blondynka (2000), Wodospad (2004), czy Czarna dziewczyna, biała dziewczyna (2006).

Uwaga! W tym akapicie zdradzam informacje, które pojawiają się na różnych etapach lektury!

Córka grabarza (2007) to historia Rebeki Schwart, córki, która najbardziej na świecie pragnie być dostrzeżona, bo niedostrzeganie jest jak śmierć; żony-nie-żony, której miłość zostaje zadeptana; wreszcie matki; kobiety pozbawionej korzeni, której tożsamość przez całe życie nadawali mężczyźni. Rebeka-córka grabarza, pani Tignor, Hazel Jones – bo tak kiedyś nazwał ją przypadkowo spotkany człowiek, w końcu pani Gallagher; całe życie maski, role, całe życie walka o siebie choćby w okrojonej wersji: by przetrwać i mieć szansę na lepsze jutro. To portret kobiety gorzko rozczarowanej życiem: pozbawionej miłości w dzieciństwie, a mimo to gotowej kochać i dawać, marzącej o normalnym domu, niesamowicie silnej i zdeterminowanej. Realistyczny i szczegółowy. Towarzyszymy Rebece od najmłodszych lat i obserwujemy, jak się zmienia pod naciskiem rzeczywistości. Jak walczy, uśmiecha się zewnętrznie i nie pozwala sobie na płacz w środku.

Oates stworzyła fantastycznych bohaterów, wyrazistych, konkretnych, żywych. Świetnie pokazała relacje i psychikę postaci oraz wpływ środowiska. Niesamowite, jak etykietki i formy, w które jesteśmy wtłaczani, zmieniają nas samych. Najlepiej to widać na przykładzie Jakuba Schwarta, ojca Rebeki: przed ucieczką z nazistowskich Niemiec był szanowanym nauczycielem, wykształconym, inteligentnym, kulturalnym. Po drugiej stronie oceanu bardzo szybko wpasowuje się w rolę zaszczutego grabarza; staje się ordynarny, chamski, prostacki, brutalny, pije. Jakby przekroczył jakąś magiczną granicę, oddzielającą go od starego życia. Tak samo zmienia się jego żona. A przecież wielu imigrantom się udało?