Gdzie giną twoje skarpetki?!

Pavel Šrut, Niedoparki

Ilustracje: Galina Miklinová

Oprawa: twarda

Stron: 232

Wydawnictwo Afera

Chciałbyś wiedzieć, gdzie giną Twoje skarpetki? Czemu zawsze zostaje tylko jedna z każdej pary? To nie jest złośliwość rzeczy martwych. To wina... niedoparków! Dziwacznych stworków, które z wyglądu przypominają skarpetki, z zachowania – ludzi, bo przejmują zwyczaje swoich gospodarzy, które brzydzą się wody i żywią się skarpetkami (byle nie ze sztucznego włókna!). Mieszkają w każdym domu, na co czeski autor i ilustratorka mają niezbity dowód: nie chcesz chyba powiedzieć, że nigdy nie zginęła Ci ani jedna skarpetka?

Rodzina, jaka jest, każdy widzi?

Petra Soukupová, Zniknąć

Wydawnictwo Afera

Petra Soukupová (ur. 1982) jest niewiele ode mnie starszą czeską pisarką, a także scenarzystką i dramaturgiem. Zniknąć zostało trzy lata temu Książką Roku, inne jej tytuły także zostały docenione przez krytykę: mówi się, że Soukupová wypełniła lukę w czeskiej prozie młodego pokolenia. Zniknąć to trzy opowiadania: Zniknął, Na krótko i Wianuszek. Trzy obrazy trzech różnych rodzin, wydawałoby się – dość zwyczajnych, choć każdej z nich czegoś brakuje.

Bohaterami wszystkich trzech historii są dzieci, co więcej – zawsze jest to rodzeństwo: w pierwszym opowiadaniu dwóch braci, w drugim brat i siostra, w trzecim – dwie siostry. I każda z tych opowieści jest zupełnie inna, inaczej ujęta, inaczej się kończy. To właśnie relacje między dziećmi wysuwają się na plan pierwszy, gdy spojrzymy na książkę jako całość – choć w pojedynczych tekstach równie ważne okazują się kontakty z rodzicami.

Piątkowe spotkanie z poezją - Miloš Doležal

Dzisiaj coś zupełnie innego – poezja czeska. Miloš Doležal urodził się w 1970 roku. Z wykształcenia jest socjologiem, z pasji – poetą, eseistą, felietonistą. Opublikował cztery zbiory wierszy. Bardzo byłam ciekawa, czy w liryce również odnajdę charakterystyczne cechy literatury naszych sąsiadów i ze zdziwieniem odkryłam, że owszem – można by chyba zgadnąć, że autor jest Czechem, nie patrząc na nazwisko. Pozostaje pytanie, czy to przypadek, czy rzeczywiście czeska literatura jest takim dającym się łatwo rozpoznać monolitem, w którym poszczególne utwory są do pewnego stopnia zróżnicowane, ale wszystkie mają niektóre cechy wspólne.

Źródło.

Tomik zatytułowany Gmina to zbiór wierszy upamiętniających pojedynczych ludzi. Każdy utwór jest wspomnieniem, obrazkiem, mini-historyjką, a całość układa się w barwny obraz wiejskiej społeczności. Bohaterowie są wymieniani z imienia i nazwiska, dowiadujemy się zawsze, czym się zajmowali, dostajemy mikro-opowiastkę. Tylko jeden, przedostatni, tekst jest typowo liryczny, refleksyjny, nieodwołujący się do żadnej konkretnej opowieści ani postaci, a raczej podsumowujący wcześniejsze wiersze i wyjaśniający ich miejsce – jest jednocześnie według mnie kluczem do interpretacji całości:

Dzwon

Wołam żywych

budzę rozespanych

przełamuję gromy

rozganiam wichury

kostnieję w bitwach

przeklinam ogień

cucę słabych

biję boginki

opłakuję martwych

milczę nocami

Czeska proza

Bohumil Hrabal, Życie bez smokingu

Wydawnictwo Czuły barbarzyńca

Nie bardzo wiem, o co chodzi z czeskimi filmami. Oglądałam w życiu chyba trzy i wszystkie trzy bardzo mi się podobały – były mądre, ciepłe, klimatyczne i tchnęły jakimś takim naturalnym optymizmem, dobrocią... nie wiem, jak to ująć. Tak więc pod tym względem spotkania z sąsiadami zaliczam jak najbardziej na plus. Z twórczością literacką natomiast miałam na razie niewiele do czynienia i postanowiłam to nadrobić. Wybór dość oczywisty – padło na Hrabala, jedną z ikon czeskiej literatury.

Urodził się w 1914 roku w Brnie na Morawach. Był bardzo problematycznym uczniem, ale po powtórzeniu pierwszej i czwartej klasy udało mu się wreszcie ukończyć gimnazjum, a nawet rozpocząć studia prawnicze (i skończyć je jako doktor!). Czeski był jego zmorą, on sam był zmorą nauczycieli, i dopiero gdy miał 20 lat, nastąpił przełom – Hrabal odkrył dla siebie literaturę i zaczął pochłaniać klasyków. Niedługo potem zabrał się za pisanie.

Inspiracje do swoich opowiadań czerpał z własnego życia (tak było choćby w przypadku słynnych Pociągów pod specjalnym nadzorem czy Zbyt głośnej samotności), więcej nawet – jego życie i twórczość przenikały się nawzajem. Życie bez smokingu to wyraźnie autobiograficzne teksty, choć zachowują literacką formę. Pojawia się w nich stryj Pepin, który mieszkał z Hrabalami, oraz przyjaciel Bohumila, Vladimir; opowiadanie Życie bez smokingu to wspomnienie szkolnych perypetii pisarza; w ostatnim tekście, Dlaczego piszę?, autor dokładnie opisuje swoje literackie przebudzenie, wymienia ważnych dla siebie autorów, wyjawia, czym jest dla niego pisanie i jak kształtował się jego warsztat.