Pokazywanie postów oznaczonych etykietą siostry Brontë. Pokaż wszystkie posty
Pokazywanie postów oznaczonych etykietą siostry Brontë. Pokaż wszystkie posty

Studium samotności

Charlotte Brontë, Villette
Wydawnictwo MG

Okładka mówi o książce niemal wszystko: samotna, choć młoda kobieta, ciemny pokój, za oknem ponure chmury, wszystko szare i rozmyte. To nie jest kolejna książka z kategorii „XIX-wieczna powieść angielska dla kobiet“. Owszem, jest angielska. I została napisana w XIX wieku. Prawdopodobnie też sięgną po nią głównie kobiety. Ale w niczym nie przypomina ona romansów Jane Austen.

Siostry Brontë po raz nie wiem który :)


Charlotte Brontë, Profesor
Wydawnictwo MG

Dzięki wydawnictwu MG bardziej leniwi lub ci, którzy w niedostatecznym stopniu opanowali język angielski, mogą się ciszyć kolejną książką autorstwa Charlotte Brontë (1816-1855), najstarszej spośród utalentowanych sióstr-pisarek, znanej przede wszystkim dzięki Jane Eyre. Napisana jako pierwsza, powieść Profesor została wydana na samym końcu, dopiero po śmierci autorki.

Książka jest oryginalna. Po pierwsze, zarówno narratorem, jak i głównym bohaterem jest mężczyzna, tytułowy profesor, młody pan William Crimsworth, który odcina się od bogatych i wpływowych krewnych, by wbrew swoim zdolnościom i upodobaniom, na złość wujom, spróbować swych sił jako kupiec. Pomysł okazuje się głupi i skazany na niepowodzenie, młody człowiek pracę w kancelarii polegającą na tłumaczeniu listów porównuje do pracy, którą wykonywał Izrealita czołgający się po spieczonych słońcem polach egipskich w poszukiwaniu słomy i ściernia dla wypełnienia dziennego wyrobu cegieł. Czytając to, nawet gdy weźmiemy pod uwagę, że atmosfera w kancelarii była, delikatnie mówiąc, nieprzyjazna, trudno oprzeć się wrażeniu, że młody dżentelmen minął się z powołaniem. Na szczęście Crimsworth w niedługim czasie dochodzi do tego samego wniosku i wyjeżdża za granicę szukać szczęścia (i zajęcia) w Brukseli – to kolejny ciekawy aspekt, bowiem właśnie w Belgii odgrywa się większość akcji. Tam mężczyzna otrzymuje posadę nauczyciela angielskiego, robi świetne wrażenie jako pedagog, nawiązuje znajomości i oczywiście poznaje kobietę, a nawet dwie :)

Cudze dzieci uczyć


Anne Brontë, Agnes Grey
Wydawnictwo MG

O Anne Brontë (1820-1849) pisałam już w recenzji Lokatorki Widefell Hall, nie będę się więc powtarzać. Agnes Grey to jej wcześniejsza (choć zaledwie o rok) powieść, inspirowana doświadczeniami autorki. Muszę przyznać, że tym razem młody wiek siostry Brontë dało się znacznie łatwiej zauważyć i odczuć podczas lektury.

Agnes Grey to młoda córka pastora (w powieści towarzyszymy jej między osiemnatym a dwudziestym trzecim rokiem życia). Pochodzi z ubogiej, ale szczęśliwej rodziny: rodzice zawarli małżeństwo z miłości i choć przypłacili to zerwaniem kontaktów z rodziną, nigdy nie żałowali tego kroku. Ma też o kilka lat starszą siostrę i wszystkich bardzo kocha. Jako najmłodsza w domu traktowana jest z pobłażliwością, jak dziecko, mimo że ma już osiemnaście lat, co przecież w XIX-wiecznym świecie oznaczało gotowość do zamążpójścia, prowadzenia domu, wychowywania dzieci. Agnes jest jednak (jak sama o sobie mówi) niezaradna i nieprzygotowana do życia, gdyż nie miała szansy go tak naprawdę zakosztować: matka i siostra nie były zbyt chętne do korzystania z jej pomocy, kiedy same zrobią wszystko lepiej i szybciej. Mimo to dziewczyna jest ambitna i ciekawa świata, a poza tym bardzo chciałaby pomóc rodzicom w ciężkiej sytuacji materialnej – nie ustaje więc w wysiłkach, póki nie przekona obojga, by pozwolili jej podjąć pracę guwernantki.

Siostry Brontë po raz drugi


Anne Bronte, Lokatorka Wildfell Hall
Wydawnictwo MG

Trzecia ze słynnych sióstr-pisarek, Anne (1820-1849), była mi dotąd nieznana. Razem z Charlotte i Emily wydała w 1846 roku zbiór wierszy, a ponadto napisała dwie powieści – Agnes Grey (1847) oraz Lokatorkę Wildfell Hall (1848). Niestety wkrótce potem zmarła.

Książka jest nietypowa. Mamy w zasadzie dwóch narratorów i jedną historię zawartą w drugiej. Choć to za mało, żeby nazwać ją powieścią szkatułkową, efekt jest ciekawy. Większą część tekstu stanowi dziennik Helen Graham, w którym główna bohaterka opowiada swoją historię; dziennik ten przytacza jednak narrator nadrzędny, którym jest... mężczyzna. Ramą powieści jest powiem list Gilberta Markhama do przyjaciela i ów dżentelmen jest pierwszym narratorem, jakiego poznajemy.

Do Wildfell Hall przybywa młoda wdowa z kilkuletnim synkiem. Żyje na uboczu, ale mimo to (tym bardziej?) wzbudza poruszenie i zainteresowanie w całej okolicy. Panie są zazdrosne, panowie zaciekawieni. Mimo kiepskiego pierwszego wrażenia pomiędzy nią a Gilbertem Markhamem nawiązuje się nić sympatii, która jednak kilkakrotnie jest wystawiana na próbę. Wśród mieszkańców szybko zaczynają krążyć plotki, a Helen Graham nie chce i nie może ich rozwiewać. W końcu jednak decyduje się wyjawić prawdę i daje przyjacielowi do przeczytania swój dziennik, który wszystko wyjaśnia. Cofamy się o kilka lat i nagle znajdujemy się w zupełnie innej historii, w innym miejscu i innym środowisku: młoda kobieta mieszkająca z wujem i ciotką wychodzi za mąż. Z miłości i z przekonania...

Siostry Brontë po raz pierwszy


Charlotte Brontë, Shirley
Wydawnictwo MG

Charlotte Brontë (1816–1855) jest najstarszą z trzech sióstr-pisarek (choć miała jeszcze dwie starsze siostry). Przez kilka lat uczyła angielskiego w szkole z internatem; w 1954 toku wyszła za mąż i zaszła w ciążę, jednak już rok później zmarła wraz ze swym nienarodzonym dzieckiem. Jest autorką czterech powieści: najbardziej znanych Dziwnych losów Jane Eyre, Shirley, Villette oraz The Proffesor (ta ostatnia nie została jeszcze przetłumaczona na polski). Ponadto wraz z Emily i Anną wydała w 1845 roku zbiór swoich utworów poetyckich (wszystkie siostry ukryły się pod męskimi pseudonimami).

Wbrew pozorom główną bohaterką powieści wcale nie jest panna Shirley Keeldar, a przynajmniej – nie jest jedyną główną bohaterką. Równie (jeśli nie bardziej!) godna tego miana okazuje się osiemnastoletnia Caroline Helstone, siostrzenica proboszcza parafii Briarfield, właściwie sierota, gdyż jej ojciec zmarł, a matka jeszcze wcześniej odeszła. Jej życie upływa spokojnie, a jedynym urozmaiceniem jest prowadzenie szkółki niedzielnej i lekcje pobierane u starszej kuzynki, Hortensji Moore. W Hollow wraz z Hortensją mieszka także kuzyn Caroline, Robert, którego ta darzy cichym i wiernym uczuciem, wydawałoby się – odwzajemnionym. Niestety młody dżentelmen znajduje się w finansowych tarapatach – próbuje prowadzić fabrykę, jednak napotyka liczne trudności: wojna z Napoleonem (mamy rok 1811) drastycznie ogranicza rynek zbytu, a miejscowi robotnicy robią wszystko, by nie dopuścić do rozkręcenia interesu, który pozbawi ich pracy i środków do życia. Stojąc na granicy bankructwa, Moore nie może sobie pozwolić na podążanie za głosem serca. Gdy w życie bohaterów wkracza Shirley, młoda dziedziczka Fieldhead, wszystko ulega zmianie: jest świetną partią dla młodego przedsiębiorcy i dobrą przyjaciółką dla Caroline.

Akcja rozwija się bardzo powoli nawet jak na XIX-wieczną powieść: tytułową bohaterkę poznajemy dopiero na dwusetnej stronie. Nie oznacza to jednak, że wcześniej się nudzimy: Brontë wnikliwie i starannie, a także z niemałym poczuciem humoru portretuje kolejne postacie (na przykład o Hortensji Moore czytamy: Może nie była to głowa bogini – plątanina papilotów wokół skroni w rzeczy samej wykluczała postawienie takiej tezy – ale nie była to też głowa Gorgony). Sporo miejsca poświęca także wątkom pobocznym. Znacznie większą rolę niż w Dziwnych losach Jane Eyre odgrywa tu tło społeczno-polityczne. Obserwujemy konlikty na tle klasowym i konsekwencje rewolucji przemysłowej; autorka przedstawia nam dość przygnębiający portret angielskiego duchowieństwa oraz porusza kwestię równouprawnienia (tu kluczową postacią jest właśnie tytułowa bohaterka; Brontë zaznacza, że "Shirley" to imię męskie – mi osobiście tak naturalnie kojarzy się ono z Anią z Zielonego Wzgórza, że szczerze się zdziwiłam). Jednym słowem: rejestruje zmiany zachodzące we wszystkich sferach życia. Poza tym mamy w powieści odpowiednią dawkę romansu z nieodzownymi nieporozumieniami i mijaniem się zakochanych bohaterów. Ale muszę przyznać, że kilka razy udało się autorce mnie zaskoczyć, co znacznie zwiększyło przyjemność lektury.