Alessandro
Baricco, Jedwab
Wydawnictwo
Czytelnik
Alessandro
Baricco (ur. 1958) jest jednym z ważniejszych wpółczesnych pisarzy
włoskich. Studiował filozofię i muzykologię, pisze także eseje i
sztuki teatralne. Światową sławę przyniósł mu właśnie Jedwab
(1996), który we Włoszech miał ponad trzydzieści wydań. Do
lektury zabrałam się z dużymi oczekiwaniami i jeszcze większą
ciekawością, zwłaszcza że moje doświadczenie z literaturą
włoską jest niewielkie – ze stosunkowo niedawnych lektur potrafię
przywołać jedynie Italo Calvino i jego Jeśli zimową nocą
podróżny... Po kilkudziesięciu stronach naszły mnie jednak
wątpliwości i przyszło rozczarowanie. Mój Tata zawsze powtarzał:
głupiemu się robotę od końca pokazuje, doczytałam więc do końca
i wtedy przyszło olśnienie.
Wyjątkowo
zamiast zarysowania treści pozwolę sobie przepisać komentarz,
który znajduje się na wewnętrznej stronie okładki. Jego autorem
jest sam Baricco, więc tekst świetnie oddaje istotę książki, a
jednocześnie wprowadza charakterystyczną dla tej opowieści
atmosferę:
To
nie jest powieść. Ani nawet opowiadanie. To pewna historia. Zaczyna
się od mężczyzny, który przemierza świat, a kończy jeziorem w
wietrzny dzień. Mężczyzna nazywa się Hervé
Joncour. Jak się nazywa jezioro, nie wiadomo.
Można
by powiedzieć, że jest to historia miłosna. Ale gdyby tylko o to
chodziło, nie warto byłoby opowiadać. Są tu pragnienia i
cierpienia, które znasz dobrze, ale nie znajdujesz słowa zdolnego
je wyrazić. W każdym razie nie jest to słowo miłość.
Każda
historia ma swoją muzykę. Ta ma muzykę białą. Trzeba to
koniecznie powiedzieć, bo biała muzyka jest muzyką dziwną,
czasami cię zaskakuje: gra się ją cicho i tańczy powoli. Jeśli
jest dobrze grana, masz wrażenie, że słyszysz muzykę ciszy, a
znakomici tancerze wydaja ci się nieruchomi. Biała muzyka jest
czymś diabelnie trudnym.
To
właściwie wszystko. Należałoby może wyjaśnić, że jest to
historia dziewiętnastowieczna: aby nikt nie spodziewał się
samolotów, pralek i psychoanalityków. Nie ma ich tutaj.
Może
innym razem.
Fragment
dotyczący białej muzyki tak wspaniale ujmuje charakter tej
historii, że zupełnie nie potrzebuje komentarza – trzeba ją
poznać, by się o tym przekonać.
