Irina Gołowkina, Pokonani
Wydawnictwo Czytelnik
Ostatnio mam szczęście do
dobrych lektur. O tej dowiedziałam się dzięki blogowym listom
ulubionych książek od A do Z – dwie czy trzy osoby wymieniły
właśnie tę pozycję. Od dawna chciałam przeczytać jakąś
powieść dziejącą się w Rosji, a miałam nadzieję, że skoro niejedna
osoba zaliczyła Pokonanych do ulubionych lektur, mam spore szanse się nie rozczarować. I tak właśnie było.
Przenosimy się do Rosji lat 20. i
30. W wyniku rewolucji październikowej przedstawiciele arystokracji
zostali zepchnięci przez komunistów poza margines społeczeństwa.
Wychowanie w poczuciu honoru, godności, skromności i uprzejmości,
umiłowaniu sztuki i kultury – to wszystko staje się zbrodnią
przeciw partii. Ludzi, których jedyną winą było pochodzenie,
wytyka się palcami, zrywa się z nimi znajomości, donosi się na
nich. Nietykalni, trędowaci; wystarczy pokrewieństwo, znajomość,
nieuważne słowo, by stoczyć się w otchłań razem z tymi duchami
przeszłości, jak nazwani zostają w pewnym momencie represjonowani
bohaterowie. Razem z nimi umiera dziedzictwo kulturowe kraju: a to wszystko w imię wspólnoty, równości, nowego
bezklasowego społeczeństwa.
Gołowkina rysuje przed nami
szczegółowy obraz społeczeństwa tamtych lat: obok najróżniejszych
wysoko urodzonych bohaterów poznajemy także inteligencję i
partyjnych, choć najważniejsi – i najliczniejsi – są
przedstawiciele pierwszej grupy. Dawne i nowe znajomości,
przypadkowe spotkania, rodzinne i sąsiedzkie relacje – wszystkie
się ze sobą splatają, gdy świat arystokracji stopniowo się
kurczy, zarówno w sensie fizycznym, gdy do wielopokojowych mieszkań
dosiedla się wciąż nowych lokatorów, jak i psychicznym: gdy
odchodzą kolejni bliscy, pętle śledczych coraz silniej i gęściej
oplatają umysły i serca, zmuszając do życia w ciągłym strachu,
niepewności, rozpaczy. Towarzyszymy bohaterom w ich codzienności,
walce o przetrwanie, ale też w próbach normalnego życia,
poszukiwaniu szczęścia na miarę czasów, w których przyszło im
żyć.
